Op dit moment werkt de Vlaamse Overheid aan nieuwe normen en maatregelen voor de bescherming van de bevolking aan onze kust. Deze normen zijn erop gericht enerzijds de veiligheid van het achterland te waarborgen en anderzijds slachtoffers aan de kustlijn te voorkomen. Op de dijk kunnen slachtoffers vallen doordat gebouwen zwaar worden beschadigd door golfoverslag. 

Het beleid zal er in de toekomst op gericht zijn om een overslag van meer dan 1 l/m/sec bij een storm met een terugkeerkans van 1 maal per 1000 jaar te weerstaan. Hiermee worden schade en dus slachtoffers vermeden. Om het achterland te beschermen mogen de dijken of de duinen niet doorbreken. Vlaanderen wordt mogelijk beschermd tegen een superstorm met een stormpeil van +8m TAW (Belgisch nationaal referentieniveau), wat overeenkomt met een storm met een terugkeerkans veel kleiner dan 1 maal per 10.000 jaar.

Het niveau van bescherming van het achterland zal hierdoor aansluiten bij dat van Nederland. In Nederland wordt momenteel voor het waarborgen van de veiligheid van het achterland voor de Hollandse kust en de daarbij horende waterkeringen een norm gehanteerd van een storm met een terugkeerkans van 1 maal per 10.000 jaar en voor Zeeland een storm die zich één keer per 4000 jaar voordoet.

Verschillende klimaatvoorspellingen voor Vlaanderen en Nederland zijn afgeleid uit langetermijnscenario’s van het IPCC (Intergovernmental Panel on Climate Change). Hoewel in de scenario’s verschillende aannames voor het veranderende klimaat worden gehanteerd, stijgt bij alle de zeespiegel, neemt de tijslag toe en worden de golven hoger. Afhankelijk van het gebruikte model verwacht men voor deze eeuw een stijging van het gemiddelde zeeniveau van minstens 60 cm. Een belangrijk aspect is vooral de onzekerheid in de verwachte stijging: volgens een zeer ongunstig scenario kan de stijging oplopen tot 2 m.

Daarnaast gaan, door de toegenomen waterdiepte, ook de getijverschillen omhoog. Uit statistieken blijkt dat de hoogwaterstanden ongeveer 1,5 keer zo snel stijgen als het gemiddelde zeeniveau. Dit betekent dat binnen 100 jaar de hoogwaterstanden wellicht 90 cm en in het worstcase scenario tot 3 m kunnen toenemen. Door die stijging van de waterstanden neemt het remmende effect van de zandbanken en van de zeebodem af en worden de golven voor de kust mogelijk 30 tot 40 cm hoger.

Een ander aspect is ook de afwatering vanuit het Vlaamse achterland, dat bij een stijgende zeespiegel toenemende problemen zal ondervinden.

Het huidige systeem van zeewering aan de Vlaamse Kust bestaat uit een aaneengesloten geheel van duinen en stranden, al dan niet verhard met strandhoofden en dijken. Ook diverse schutsluizen, sluizen en kaaien maken deel uit van de zeewering. De stijgende zeespiegel en grotere golven veroorzaken een agressiever zeeklimaat aan de Vlaamse Kust en een aantasting van onze zeewering, met een grotere kans op stranderosie en overstromingen. 

Op middellange termijn kunnen een zeespiegelstijging en golfaanval op de dijken of duinen worden opgevangen door traditionele maatregelen zoals strand- en of duinsuppleties en kleine ingrepen op de dijk – conform het Geïntegreerd Kustveiligheidsplan. Die maatregelen bieden echter onvoldoende soelaas in het geval van een voortgaande versnelde stijging van de zeespiegel op langere termijn. 

Daarom is er behoefte aan een flexibele oplossing die op langere termijn mee kan groeien met veranderende omstandigheden, een oplossing die ook een meerwaarde heeft voor andere aspecten, zoals natuurontwikkeling. Hierbij kan worden gedacht aan het verbreden van het kustfundament of het ophogen van zandplaten aan de kust.

Daarom:

• Zand als oplossing voor de kustveiligheid: zacht waar het kan en hard waar het moet.
• Flexibel meegroeien met de zeespiegelstijging.
• Evolutie van een smalle naar een brede verdedigingszone.
• Voortbouwen op de al ingezette duinverbreding en strandophogingen.
• Zandplaten voor de kust plaatselijk ophogen, combineren met onderzoek naar de effecten voor kustveiligheid en ecologie (traceronderzoek).

>> Terug naar Een Duurzame Toekomst